Sunday, October 21, 2018

ककस्लाई खुशी पार्नु ?



दिनेश गाैतम

हिजो घरबाट फोन आयो , 

'साउन सकिन लाग्यो । घर आउन्नस त खिर खान ?' 
घरको फोन थियो । कति व्यस्त छु भन्नु । 

उसै त वाआमालाई आफ्नो छोरो जस्तो फुर्सदिलो कोहि लाग्दैन् । 

भनेँ , 'अस्ती शनिवार अफिसमै खाएँ । आउन्न होला ।' 
फोन कट्यो । 
म खिन्न भएँ । घरमा खुशी भएनन् । छोरो फेरिपनि आएन् । 
..............................



एक साथीको फोन आयो दिँउस, 
'आज भेटुम न चिया खानेगरी । धेरै भो भेट नभको ।' 

के भनुँ के भनुँ । भेट नभएको त धेरै भयो । तर यतिका दिन ती साथीलाई मसँग चिया पिउन परेन् । आजै किन ? 
'हेर न , आजै काम छ अल्ली बढी । वजार पनि जानु छ । अर्काे दिन म आफैँ फोन गर्छु है ।' मैले जवाफ फर्काँए । 
साएद उनी खिन्न भए , सोचेहोलान , कत्ति नी विजी देखिन खोजेको होला ।
वास्तविकता पनि त्यहि थियो । 
...................................

हप्तादिन अगाडी क्याम्पसबाट सरले फोन गर्नु भो ,
'आजभोली त आउनै छाड्यौ त क्याम्पस । पढाइ विग्रेला है । सेमस्टर हो , सजिलो छैन ।' 

उहाँले भन्नुभन्दा अगाडी नै मलाई थाहा छ , सेमस्टर हो । पढाइप्रतिको मेरो मोहभंग उहाँलाई नजिकबाट थाहा छैन् । अव फेरि एउटा वहाना चाहियो । 

'हेर्नु न विजी छु आजभोली । दिमाग पढाइतिर लाउन सक्याछैन । तर म राम्रो गर्छु एक्ज्याम सम्म ।' 
'लौ लौ ।' 
फोन कट्यो । उनी वेखुशी भए। 
........................................ 

खासमा म केमा व्यस्त छु , मैलाई थाहा छैन् । मैले जे काम सक्नुपर्नेछ , त्यो जतिवेला सकेपनि हुन्छ । एक्ज्याम नजिकै छ , जति पढ्नुछ , एक्ज्यामको टाइममा पढे पुग्छ । खासमा व्यस्तताको कुन चाँही कुराले मलाई च्यापेको छ, जसको कारण कोहि पनि खुशी छैनन् । 

 एक्ज्याम शुरु हुँदैछ एकहप्तापछि । केहि त पढ्नै प¥यो , कमसेकम प्रश्न त वुझ्न सकियोस । एउटा वर्कसपको लागि सेलेक्ट भाको छु , जसले मलाई विश्वास गरेका छन् त्यो तोड्न मिल्दैन् । मलाई पनि ठुलै अवसर छ त्यहाँ । त्यसको लागि नि पढ्नै पर्नेछ ।

 त्यो भन्दा अगाडी एउटा फेलोसिपको मिटिङ छ , त्यहाँ एटेन्ड हुनै प¥यो । आउने महिनाको पत्रिका निस्किएको छैन , त्यसको लागि पनि समय छुट्टाउनै प¥यो ।

 सार्वजनिक नीतीको सम्बन्धमा एउटा आर्टिकल लेख्छु भनेर लागेको एक महिना भो , लेख्न सकिएको छैन । तीनवटा प्रोगाम शुरु भएको छ , त्यसको तयारी गर्नु नै छ । 

पढ्न त कति छ कति , कहिले पो सकिन्थ्यो र ? अनि म व्यस्त छु । केहि नगरेकै भएपनि व्यस्त जस्तो लाग्छ , एकदम व्यस्त ।
.................................................

साथीभाई त उसैपनि एकदम कम छन् , अझँ भनौँ कम भएका छन् । उसैपनि केहि साथीहरुलाई भेट्नु भनेको मेरो केहि समय खेर जानु सरह मान्छु । 

अंहकारी नै सही , मलाई फुर्सद छैन । केहि मन खाएका साथीहरु छन् जो सँग हप्तामा एक पटक भेट हुन्छ , विभिन्न विषयमा छलफल हुन्छ , डिवेट हुन्छ । तव पो मज्जा आँउछ । तीनै मात्रै खुशी छन् साएद, अरु सवै त एकदम वेखुश छन् । 


Thursday, September 28, 2017

भ्रष्टाचारविरुद्ध ‘मिडिया एक्सन’

दिनेश गौतम 
  सरकारले असोज २ गते नेपाल आयल निगमका महाप्रबन्धक गोपाल खड्कालाई बर्खास्त ग¥यो । आयल निगमको जग्गा खरिदमा घोटाला गरेको आरोप लागेका खड्कालाई कारबाहीको दायरामा ल्याउन सरकारलाई हम्मे–हम्मे परेको थियो । 
...
केही समय अगाडि आन्तरिक राजश्व विभागका महानिर्देशक चुँडामणि शर्मा पक्राउ परे । अर्बौ रकम घोटाला गरेको आरोप लागेका शर्माको बारेमा त्यतिबेला थाहा भयो, जतिबेला उनी पक्राउ परिसकेका थिए र अदालतमा मुद्दा विचाराधीन थियो । अझैैं पनि उनको मुद्दा विशेष अदालतमा विचाराधीन छ । 
...
करिब एक वर्ष अगाडि तत्कालीन अख्तियार दुरूपयोग अनुसन्धान आयोगमाा प्रमुख आयुक्त लोकमानसिंह कार्कीविरुद्ध संसदमा महाअभियोग प्रस्ताव पेश भयो । यद्यपि संसदबाट उक्त प्रस्तावको छिनोफानो नहुँदै सर्वोच्च अदालतले उनको नियुक्ति कानुन सम्मत् नभएको भन्दै नियुक्ति नै बदर गरिदियो । उनलाई अख्तियार प्रमुख हुँदा पदको गलत प्रयोग गर्दै भ्रष्टाचार गरेको, निर्दोश व्यक्तिहरूलाई पनि दुःख दिएको र प्रतिशोधको भावना लिएको आरोप लगाइएको थियो । 
...
केही हप्ता अगाडि मात्रै संसदमा एउटा विधेयकमाथि छलफल हुँदा भ्रष्टाचारको अभियोग लागि सजाय भुक्तान गरिसकेकाले पनि चुनाव लड्न पाउनुपर्ने भन्दै केही सांसदहरूले प्रस्ताव पेश गरे । यद्यपि त्यो प्रस्ताव स्वीकार भएन । 
...

माथि उल्लेखित घटनाहरू विगत एक वर्षको अन्तरमा नेपालमा भ्रष्टाचारसँग जोडिएका केही ठूला घटनाहरू हुन् । भ्रष्टाचारका अभियुक्त वा भ्रष्टाचार सम्बन्धी कानुनको विषयमा जोडिएर आएका यस्ता घटनाले नेपालको राजनैतिक वृत्तमा हंगामा नै मच्चायो । 
राज्यले नै यी घटनाहरूमा ‘एक्सन’ लिन नसकेको आरोप लागिरहेको बेला मिडिया यसबारे बोल्यो । अथवा यो भन्न सकिन्छ, ‘मिडिया एक्सन’ कै कारण जे हुनु हँुदैनथ्यो, त्यो भएन । 

भ्रष्टाचारीले उन्मुक्ति पाएनन्, फेरि चुनाव लड्ने मौका पाएनन् । खासगरी मूलधारका मिडियाले यी घटना वा व्यक्तिलाई मुख्य ‘इस्यु’ बनाइदिँदा राज्य पनि चर्को दबाबमा प¥यो । नागरिकस्तरबाट विरोध पनि भयो । पछिल्लो समयमा नेपालका मिडियाले भ्रष्टाचारविरुद्ध सुरु गरेको अभियान साँच्चै प्रशंसनीय छ । 

आयल निगमका प्रमुख गोपाल खड्काले गरेको अनियमितता बारे नेपाल रिपब्लिक मिडियाले केही हप्ता अगाडिबाट निरन्तर खबरदारी ग¥यो । ‘नागरिक दैनिक’ र ‘रिपब्लिका’ मार्फत् निरन्तर अनियमितताको बारेमा समाचारहरू प्रकाशित भए । 

गोपाल खड्काले त रिपब्लिक मिडियाले आफ्नो चरित्रहत्या गर्ने प्रयास गरेको भन्दै ८० करोड क्षतिपूर्तिको माग गर्दै मुद्दा दायर पनि गरे । केही समयपछि ‘कान्तिपुर दैनिक’ले पनि यसलाई ‘इस्यु’ बनायो । अन्य मिडियाले पनि समाचारमा प्राथमिकता दिन थाले ।


अन्तत ः चौतर्फी दबाब र नागरिकस्तरबाट विरोध हुन थालेपछि असोज २ गते सरकारले गोपाल खड्कालाई आयल निगमको प्रबन्ध निर्देशकबाट बर्खास्त ग¥यो । मिडियाको निरन्तर खबरदारी र समाचार प्रकाशनले गर्दा अर्बौं घोटाला गरेका खड्का बर्खास्त भए । 

केही समय अगाडि चुँडामणि शर्मा भ्रष्टाचारको अभियोगमा समातिए । आफूले पाएको पदको चरम दुरूपयोग गरी अर्बाैं रकम भ्रष्टाचार गरेका चुँडामणि शर्माको कर्तुत बारे त्यतिबेला थाहा भयो, जतिबेला नेपालका मूलधारका मिडियामा एक–एक गरी उनका कर्तुत आउन थाले । उनलाई पक्राउ गर्न र नागरिकस्तरबाट दबाब सिर्जना गर्न मिडियाले निकै सकारात्मक भूमिका खेले । 

केही महिना अगाडि अख्तियार प्रमुख लोकमानसिंह कार्कीमाथि महाअभियोग प्रस्ताव ल्याउँदा र अदालतबाट नियुक्ति नै वदर हुँदा मिडियाले नै ठूलो भूमिका खेले । ‘कान्तिपुर’, ‘नागरिक’ जस्ता चर्चित पत्रिकाहरूले दिनहुँ कार्कीले गरेका कर्तुत र ‘ब्ल्याकमेल’ सार्वजनिक गरे । 

जसबाट उनको छायाँसम्मले पनि डराउने सांसदहरू उनीविरुद्ध संसदमा महाअभियोग प्रस्ताव ल्याउन बाध्य भए । तर प्रस्ताव टुङ्गो नलाग्दै अदालतले उनको ‘लोकमानराज’ अन्त्य गरिदियो । यो घटनामा पनि ‘मिडिया एक्सन’ निकै प्रभावशाली रहन गयो ।

निर्वाचन सम्बन्धी विधेयक तयार हुँदै गर्दा केही सांसदहरूले ‘भ्रष्टाचार अभियोग लागेर सजाय पाएकाले पनि चुनाव लड्न पाउनुपर्छ’ भनेर राखेको प्रस्तावविरुद्ध मिडिया खनियो । मिडियाले उक्त प्रस्ताव ल्याउने सांसदहरूको नाम पनि सार्वजनिक ग¥यो । 

यसले ती सांसदहरूलाई उक्त प्रस्ताव फिर्ता लिन दबाब प¥यो । अन्ततः त्यो प्रस्ताव अगाडि बढेन । भ्रष्टाचारका अभियुक्तहरूले चुनाव लड्न नपाउने भए । यसपटक पनि मिडियाले जित्यो । 

पछिल्लो समय नेपालमा मिडियाले भ्रष्टाचारविरुद्ध आफ्नो अभियान तीव्र पारेका छन् । एक वर्षको अन्तरमा नै ठूला–ठूला भ्रष्टाचारका घटनाहरू बाहिर आए, ती घटनाहरूलाई मिडियाले ‘कभरेज’ गरे र कारबाही गर्नको लागि दबाब सिर्जना गरे । 
यसबीचमा मिडियाले पनि समस्या झेल्नुप¥यो । पत्रिकाविरुद्ध मुद्दा परे, पत्रकारलाई ज्यान मार्ने धम्की समेत 
आयो । तर मिडिया पछाडि हटेन, निरन्तर भ्रष्टाचारविरुद्ध लागिरह्यो । धेरै घटनाहरू मिडियाले बाहिर ल्याएपछि मात्र नागरिकले थाहा पाए । मिडियाले गर्नुपर्ने पनि यस्तै  हो । र भन्न सकिन्छ , भ्रष्टाचारविरुद्धको ‘मिडिया एक्सन’ साँच्चै प्रशंसनीय छ ।


Monday, July 24, 2017

''प्रशंसावाद'' : एक फैलदोँ महामारी ( ब्लग)



दिनेश गौतम 


रेडियो सुन्न लाको धेरै वर्ष भा'छैन । पत्रिका अल्ली पछिनै पढन थालियो ।अझँ बेसी त सदरमुकाम झरेसी पढियो तर त्यहाँ मैले सवभन्दा बढी पढेको र सुनेको शब्दहरुमा जोडिएर आउँथ्यो ''वाद''

जस्तो कि माओवाद, उदारवाद, पुंजीवाद, शंसोधनवाद यस्तै अनेकौ । यस्ता वाद झुण्डिएको शब्दहरु कति छन कि नेपाली भाषाकाकुनै ठुलो भाषाशास्त्री वताउन सक्लान कि वामपन्थी भनिने कम्युनिष्टहरु ।

 र तत्काललाई म यो दुवैको पहुँचमा छैन । मलाई शब्दहरु जान्न मन त छैन तर यो वादले थोरै अप्ठयारो पारेको  भने'छ । 

ठयाक्कै ब्लग लेख्छु भनेर सोचेको पलभरमै मैले शिर्षकको रुपमा ''प्रशंसावाद : एक फैलदोँ महामारी'' राख्दिएको छु । वाद नजानेरै वादको म वर्णन जो गर्न खोजिरहेको छु । 

यदि म वादको परिभाषा बाहिर गएर यसको वर्णन गर्न खोजिरहेछु भने त्यो संयोगवश हुनेछ र यो मेरो ज्ञानको दायरा बाहिर गएर लेखिएको रैछ भनेर वुझे हुन्छ तर भाषाप्रति मेरो खेलाचीँ भने पक्कै होइन । 

र मैले थोरैमात्र वाद वुझेको रहेछु भने वा छु भने यहाँ प्रशंसाका रुप,स्वरुप,चरित्र र व्याख्या उल्लेख गर्दछु । तपाईँ यसलाई वाद वा अन्य जुनसुकै रुपमा वुझन सक्नुहुन्छ । 

प्रशंसा अँग्रेजीमा ''एप्रिसेसन'' मैले जाने सम्मको शब्द । यो धेरै रुप,स्वरुप धेरै स्वार्थ र धेरै आयाम वोकेको महामारी हो यो वर्तमानलाई हेर्दा । अहिले पनि म यहाँ प्रशंसावादको प्रशंसा गरिरहेको छु । तपाईँ पढनुहोस, यो तपाईले प्रशंसावादको वारेमा पढेर यसकै प्रशंसा गरिरहनुभएको छ । 

म प्रशंसावादको खाटटी प्रशंसक हुँ । त्यहि भर त लेखिराछु । म किन यसरी प्रशंसावादको प्रशंसा गरिरहेको छु भने अहिले यस्ले आफुलाई यसरी विश्वव्यापिकरण गरिहेछ कि उफ यसरी यो वायु मण्डलमा हावापानी वारपार गर्दैन होला । एउटा महामारी (यहाँ महामारीले ज्यानै लिन्छ भन्ने छैन)  को रुपमा फैलिरहेछ प्रशंसावाद । 

खासमा प्रशंसावादको पहिलो प्रयोग र निकै प्रयोग  प्रेममा हुन्छ । ''तिमी सारै राम्री छौ । म तिम्रो फयान भएँ । तिम्रो आँखा यस्तो , नाक यस्तो , वोली यस्तो, चोली यस्तो भन्नपनि एउटा प्रशंसाको स्वरुप न हो । तिमी वोलेपछि त सवै मख्खै हुन्छन,  तिम्रो रुप देखेर चकित छु । यति राम्री मान्छे आफनो वनाउन पाए त !'' धेरे जसो केटाहरुले केटीको प्रशंसा गर्दा भन्ने यहि हो । 

केटीहरु भने प्रशंसावादबाट प्रेममा त्यति फाइदा लिँदैनन । कहिँकतै पढाइमा इन्टेलिजेन्ट केटाहरुलाई तिमी जस्तो टयालेन्ट भएपो ? भन्देलान । अरु त मुस्किल छ । जे होस प्रेमको पहिलो सिढिँ प्रशंसाबाट शुरु हुन्छ । प्रेम सफल भए त भैगो, असफल भए आलोचनामा पुगेर अन्त्य हुन्छ । आलोचनावादको वारेमा फेरि लेखिएछ भने त्यहिँ समेटौँला । अहिलेलाई प्रशंसातिरै लागौँ । 

  प्रेमपछि प्रंशसा प्राप्तीमा महिलासँग बढी जोडिन्छ । आफुले लगाएको गरगहना, लत्ताकपडा, आफनै जीवनशैली , आफना श्रीमान, आफनो छोराछोरी सवैको प्रशंसा भैदिएको हेर्न चाहन्छन महिलाहरु । वविता वस्नतेले उनको एउटा कथा सँग्रह 'सम्बन्धहिन सम्बन्धहरु'को शिर्ष कथामा महिलाहरु प्रशंसाबाट कतिखुशी हुन्छन , त्यसको फेहरिस्त उतारेकि छन । उनीपनि त महिला हुन,  यो विषयमा अनुभवि पनि त होलिन । 

महिलाहरु प्रशंसाका भोका हुन्छन । यो नराम्रो भने होइन, मात्रै समस्या यो भैदियो कि यो प्रशंसाबाहेक मान्छे खुशीपार्ने अन्य वैकल्पिक उपाए पत्ता लगाउन सकिएन । 

जता गयो त्यतै , जो सँग भेट्यो उसैसँग जुन सुकै वेला मन लाग्यो त्यहिवेला फ्याटट प्रशंसाका दुइ चारका शब्द तिरहरु प्रहार गर्न बानी परिसक्यौँ हामी । 

पत्रकार भेटे, 'आहा कति राम्रो लेखेको' , नेता भेटे 'तपाइको भाषणको फ्यान भएँ म' ' , कर्मचारी भेटे ' गाँउघरतिर तपाइ त निकै जुझारु हुनुहुन्छ भन्ने हल्ला छ नी ' । 

अरे बाफ रे !  सव वनावटी । 

कोहि कलाकार भेटे कहिल्यै नाच हेरेको होस नहोस भनिदिन्छौँ  ,'वाह ! वाह ! कति राम्रो नाच्न सकेको तिमी ।'  व्यापारी भेटे पनि छाड्दैनौ हामी , भन्छौँ , 'तपाईलाइ त मान्नै पर्छ, सानोबाट शुरु गरेर यत्रो वनाउनु भएछ व्यापार, दुइ चारवटा घडेरि पनि किन्नु भाछ रे ।' 

सानोतिनो नै किन नहोस लेखक भेटे भनिहाल्छौँ , 'तपाइको त्यो नयाँ किताव छ नी , अहिले मदन पुरस्कार पाउन योग्य कितावै त्यहि हो ।'  वकिललाइ भेटे,  'तपाइले त न्यायाधिषलाइ र्याखर्याखती पार्नुहुन्छ रे ।'  प्रहरीलाइ भेटे 'देशको सच्चा जवान चाँहि तपाइजस्तै हुनुपर्छ।'  

सिकर्मी, डकर्मि, नेता, पत्रकार, वकिल, न्यायाधिष, प्रहरी , कर्मचारी र यी वाहेक जो जति छन ती सवै कोहि बाँकि छैनन यो प्रशंसावादको महामारिबाट । 

म पनि त यी मध्ये एउटा हुँ , अनि तपाइ पनि त हो नी है , के हामी पनि चोखो होउँला र ? 

दोष भगवानलाइ, रहर होइन बाध्यता (ब्लग )



दिनेश गौतम

अल व्याड थिङ;  ह्यापन्ड विकज अफ गड हामी सवै यहि भन्छौ , यहाँ जे नराम्रो हुन्छ , त्यसमा भगवान दोषि छन ।

हामी किन छौँ  किनभने यहाँ हाम्रो अस्तित्व छ र यहिँ रचिएको छ हाम्रो जीवन । हामी यहि रहनुपर्छ जहाँ रहन पर्नेछ वा रहनु अनिवार्य छ । मन त कसैको पनि कहिल्यै एकनाश हुदैँन कसैप्रति , वदलिन्छ वारवार जति तपाईँ वदलिन चाहनुहुन्छ वा सक्नुहुन्छ । 

कहिलेँकाहिँ तपाईँले चाहेभन्दा बढी वदलिनुहुन्छ तपाईँ र त्यतिवेला तपाईलाई लागेको हुनुपर्छ ,‘यो सव भाग्यको खेल हो ।’ 
मलाई अनि सवैलाई , यो संसारका सवैमानिसलाई लाग्ने त्यहि हो ,राम्रा कुराहरु सवै हाम्रो प्रयत्नबाट भएका हुन्छन र जति नराम्रा कार्यहरु हामीबाट हुन्छन , हामी सोच्छौँ, त्यो सव नियतको खेल हो । 

भाग्यले हामीलाई साथ दिएकै होईन । मैले उल्लेख गर्न खोजेको यहि हो,हाम्रो मस्तिष्क किन हाम्रा सकारात्मक प्रतिफलहरु वा प्रगतिको जश मात्र लिन खोज्छ । र नबुझेको कुरा पनि यहि हो किन मान्छे आफै बाट घटाइएको घटनाबाट सृजित नकारात्मक परिणामको जिम्मेवार भाग्यलाई वा नियतलाई वा ईश्वरलाई वा अरुलाई ठान्छ । साँच्चै अविवेकशिल छ मान्छे कमसेकम आफ्नो मामलामा ।

अव्दुल कलाम M एक अपवाद

भारतका एक पुर्व राष्ट्रपति एपिजे अव्दुल कलामको गतवर्ष निधन भयो । खासगरि विद्यार्थी जगतका लागि संसारकै एक उत्कृष्ट प्रेरणा मानिने अव्दुल कलाम जो भारतमा ‘मिसाईल मेन’ भनेर चिनिन्छन्,उनको एक घटना निकै चर्चित छ यो माथि उठाइएको मामिलामा । 


भन्न खोजेको , मानिसहरुले सफलताको श्रेय आफुले लिने तथा असफलताको कारण अरुलाई नै देख्ने जो प्रवित्ति आम मानिसमा हावि छ वा देखिन्छ , त्यसको ठ्याक्कै विपरीत थिए कलाम ।

प्रसंग छ , जव अब्दुल कलामको नेतृत्वमा भारतमा मिसाईल निर्माण तथा विकासको क्रम चलिरहेको थियो , त्यतिवेला मिसाईल निर्माणको प्रयास सुरुवातमा असफल भएको थियो ।

 त्यो असफलतालाई लिएर अनेक टिपाटिप्पणी उठाइएको  थियो र भारतीय मिडियाले जसले आवश्यकता भन्दा बढी नै आलोचना गर्न खोज्दछन् , मिडियाले उनको टीममा सहभागी धेरै वैज्ञानिकको कडा आलोचना गरेका थिए । 

त्यो मिसाईल निर्माण असफल हुनमा पुर्ण रुपमाती वैज्ञानिकहरु दोषि हुन भन्ने मिडिया तथा अन्य व्यक्तिको निष्कर्ष थियो साएद । तर जव पत्रकारको समक्ष अव्दुल कलाम पुगे र उनले आफ्नो टीममा रहेका वैज्ञानिकहरुको आलोचना भएको थाहा पाए , त्यसको डटेर प्रतिकार गरे ।

 श्पस्ट रुपमा भने कि ,‘हामी जे जति रुपमा असफल भएका छौँ , त्यो सम्पुर्णको दोषि म छु । म नेतृत्वकर्ता हुँ र यो असफलताको जिम्मेवारी त मैले लिनुपर्दछ । तपाईँहरु किन त्यसै यी मैले जे गर्न लगायो त्यहि गर्ने वैज्ञानिकहरुको आलोचना गर्नुहुन्छ ?कति सक्नुहुन्छ मेरो आलोचना गर्नुस ।’ 

त्यो सुनेर मिडियाका मान्छे अवाक भए । र इतिहासमा त्यसपछि कहिल्यै पनि अब्दुल कलाम र उनको टीम आलोचित हुन परेन । त्यसपछिको प्रयासमा उनीहरु सफल भए र मिसाईल निर्माण सम्पन्न भो । फेरि भारतीय मिडियाका व्यक्तिहरु आए र तीनीहरुले अब्दुल कलामको जयजयकार गर्न थाले । 

यसको प्रत्युत्तरमा अब्दुल कलामले भने , ‘तपाईँहरु नै होईन जसले अघिल्लोपटक हाम्रो टीम मिसाईल निर्माणमा असफल हुँदा यी वैज्ञानिकहरुको आलोचना गरेको?अनि आज चाँहि सफलताको श्रेय मलाई दिँदैहुनुहुन्छ ? यो जति सफलता प्राप्त भएको छ , यो सवै उहाँहरुको कारण संभव भएको हो ।यसमा त म मात्रै सहयोगी हुँ र यस कार्यका लागि मैले उहाँहरुलाई उत्प्रेरीत मात्र गरेको हुँ ।’
eujfgsf] dkfOTj 

हरेक मान्छे कलाम जस्तो वन्नै सक्दैन । अझँ भन्दा त अधिंकाश मान्छे कलाम जत्तिको वन्न सक्दैन र त्यसैले पनि कलाम कलाम जस्ता वन्न सकेका हुन । भारतीय समुदायमाझ मात्र नभएर सारा संसार भरी उनको गुणगान गरिन्छ । 
यसको थप अर्थ के लाग्छ भने , तपाईँ अरुभन्दा फरक अझँ लगभग भन्दा फरक बन्नुहुन्छ भने समय तपाईँकै पक्षमा हुनेछ , जसरी समय एपिजे अव्दुल कलामको पक्षमा थियो ।

हाम्रा सोचहरुले निम्ताउने आशा , आशाहरुका वलहरुमा हुने कर्म  सधैँ हाम्रो लागि सकारात्मक हुन्छन र जव त्यसको परिणाम हामी भोग्छौँ वा महशुस गछौँ , त्यसबाट त्यसको स्वामित्व वदलिन्छ । 

राम्रो र सोचेजस्तै नतिजा आयो भने त्यो कर्मको फल हो , त्यो हाम्रो मिहिनेतको उपज हो भन्ने हामी सोच्दछौँ र त्यहि कर्मले दिने फल आफु प्रतिकुल भयो भने नी त्यो हाम्रो कारण होईन , सारा भगवानको कारण वा हामीले विश्वास गरेको कुनै दैविक शक्तिको आडमा भैरहेको छ र यसमा हामी कत्तिपनि दोषि छैनौँ । फेरि पनि भनेँ , हो हामी मानिसहरु साच्चैँ अविवेकशिल छौँ ।

  गीतामा कृष्णको भनाईलाई सारा हिन्दु धर्मालम्बीहरु प्रेरणाको स्रोत मान्दछन । उनका प्रत्येक भनाईहरु जीवन जिउने आधार भएका मान्दछन केहि मानिसहरु । ‘यो संसारमा जे जति राम्रो छ वा भएको छ वा भएको थियो वा भएको हुनेछ , त्यो सव मेरो कारणनै हुनेछ’ भनेर कृष्णले आत्मालाप  गरेका छन गीतामा । 

अनि यो संसारमा जति नराम्रो हुन्छ , त्यसको जस कसले लिने नी ? हामीले नराम्रा प्रतिफल सवै भाग्य वा भगवानको कारण भएको भन्छौँ । भगवान स्वयंम आफु यो संसारमा राम्रो काम गर्नका लागि मात्र अस्तित्वमा रहेको जिकिर गर्छन ।
 हामीले भगवानलाई दोष लगाउने , भगवानले आफुमा कुनै दोष नरहेको भन्ने , खास त्यहाँ कसले झुट वोलेको छ । यी दुवै सत्य हुनै सक्दैन र यी दुवै झुट पनि हुन जटिल छ । 

साएद यहाँ पनि मान्छेहरु भगवानको अविवेकशिलता देख्दा हुन् , अरुलाई दोष थुपार्ने वानी जो परेको छ र यदि भगवान छन भने उनले पनि त्यहि देखेका होलान , यो सवै मानिसहरुको अविवेकशिलता हो ।
गीताबाट कृष्ण जोगिन्छन , महाभारतबाट पाण्डव , रामायणबाट राम । वाइवलमा जिसस क्राइस्ट आफुले गरेको कुनै पनि काम गलत नहुने बताँउछन । 

कुरानमा पनि साएद त्यस्तै लेखिएको होला । सवै भगवान मानिएकाहरुको कुरा एउटै हो , उनीहरु जे गर्छन राम्रै गर्छन । 
हामी सवैको भनाई पनि एउटै हो , यो संसारमा हामी जति पनि असहज स्थीतिको सामना गरिरहेका हुन्छौँ वा गर्न परेको हुन्छ, त्यो भाग्यको उपज हो वा यसमा पुर्ण रुपमा भगवानको हात छ ।

अन्तिममा भन्न सकिन्छ, मानिस भगवान भन्दा बाठा छन र भगवान मानिसभन्दा बाठा छन । 
वास्तवमा दुवै वाठा छन । र उनीहरुको वाठो बन्ने जुनसुकै तयारीहरु किन नहुन, ती सव दोषबाट उम्कने उपाए मात्रै हो । जे भएपनि यी दुवै दोषि छन र निर्दाेश पनि छन यी दुवै । 

अर्थात जे भइरहेको छ वा जे हुनलाई जे भइरहेको छ , त्यो त्यहि हालतमा त्यो गर्नेलाई जे महशुस गरेको छ , त्यहाँसम्म सहि छ । उसले गलत सम्झे गलत छ । सोचमै भरिएको सवै , अडिएको छ सवै । मान्छे भएकै हुनाले मैले पनि भन्नै पर्ने हुन्छ , र भगवान पनि  निर्दाेष छैनन ।

x}g t < 

जीन्दगी भइदिए त सोचेजस्तै ...(ब्लग)




दिनेश गौतम 



र यी कुराहरु पनि यथावत नै छन आँखै सामुन्ने ।

आँखामा राखिएका प्रत्येक व्यक्ति विषय वा घटनाको फेहरीस्त उतार्न परे खोल्दिँउला , आँखा जहाँ सँग्रह छ केहि सपनाहरुको , जहाँ भण्डार नै छ अनगिन्ती आवश्यकताहरुको र जहाँ अभाव छ दौलतको,माया,ममता,साथ र सहयोगको । यी यीनै आँखा हुन । खोल्दिउँला एकपटक । 

   मनमै राखेर , मनमै गुम्साएर , मनबाट फुत्किन नदिईकन के राख्नु थियो र ? राख्नु पनि त जायज थिएन । सड्थ्यो होला नी , त्यहि भएर पनि मनमा रहेनन त्यस्ता कुरा र आज सोच्दँछु कि ती मनमै रहन आवश्यक थिए ।

धत्तेरी ! अल्ली ठुलै गल्ती गरिएछ कि के हो ? जे होस , भै त जाला गुजारा । 

   ओशोको चिन्तनदेखि बडो चिन्तनवादी बनेको दिमाग यतै नेपालका विकाशानान्दका केहि कुराहरु सुन्दा भर्चुअल हुन्छन । इन्टरनेटको एउटा छेउमा प्रेमिकाको तस्विरसँग विचार साट्दा उता ओवामाको भाषण सुनेर संसार भनेकै अमेरीका हो कि भन्ने पनि लाग्ने । 

फेरि उहि विश्वको बारेमा सोचिरहँदा उत्तर कोरियाको किम जोङ उङको बारेमा सुनेपछि मन मोडिन्छ , सोच वदलिन्छ । हैन रैछ , अमेरीकालाई पनि हाँक दिन सक्ने देश रैछ भन्ने लाग्छ । र यो मन हो नी , त्यहि वेला आइदिन्छ विचार , यो भन्दा राम्रा अरु प्रेमिका पनि त पाइएलान । 

सम्झियो अमेरीकाको लागि उत्तरकोरिया के त ?अनि युरोपका चर्चमा गरिने विश्वशान्तीको प्रार्थनासभाका तस्विरहरु सार्वजनिक नहुँदै  सिरीयाली शरणार्थीहरुको दुखद र अत्यन्त कारुणिक तस्विरहरु आइदिन्छन इन्टरनेटमा , हेर्छन आँखाले , दुख्छ मन र सोच्छ दिमागले । 

बुद्ध कति सहि थिए , भन्थे ‘संसारमा दुख छ । दुखको कारण छ ।’ हो रै छ । त्यहि त देखियो नी । उनले पहिल्यै थाहा पाए , महशुस पनि गरे हुँदा हुन  , हेर्नुस पच्चीस सय वर्ष अगाडी । त्यो वेला पनि त हुँदो हो नी केहि न केहि अहिलेजस्तै दुख । अहिले त के छ र ? एक सय एक प्रतिशत दुख , मात्रै दुख नी । 

 अल्ली ‘नी’ जोडेर लेख्ने वानी परेको छ । वास्तवमा यो ‘नी’ लाई मान्छेहरु पुर्विय भाषा भन्छन । अलि चेपारो पारेर , गाँउघरकै भाषामा ‘काउला पारेर’ वोल्दा प्रयोग हुन्छ रे यो ‘नी’ । मलाई पनि त्यसको प्रभाव नपरेको होला म भन्न सक्दिन । जे होस न । म भन्दै थिँए , दिमाग र मनको विषय कति जटिल छ भनेर ? विद्यार्थीहरुको दिमागले हरहमेशा त्यहि सोचिरहेको हुन्छ, पढ्नुपर्छ । 

के गर्नु विचमै आइदिन्छ मन बाधक बनेर । मनले भन्छ,‘पढेर के हुन्छ ?’ र मनले नै पढेर के हुन्छ को जवाफ नदिएरै पढाई बाहेकका अन्य काममा मान्छेलाई बहलाइदिन्छ । पहिले पहिले मदिरा तिर जान्थ्यो होला मान्छेको ध्यान , अहिले त्यसको लागि इन्टरनेट छँदै छनी । 



मनको कुनै आकार छैन , प्रकार छैन । पण्डितहरु मनको प्रकार चाँहि छ भन्छन होला कठोर मन र कोमलो मन । ख्वै त ? कठोर मन भएका भनिएकाहरु पनि अवस्था अनुसार कोमलो भइदिन्छन । कोमलो मन भएकाहरु वा कोमलो मन भएको भनिनेहरु त झनै , उफ कठोर मन भएकाहरु भन्दा पनि कठोर भइदिन्छन । त्यसले मनको प्रकारमा विवाद छ ।

हामी विवादित कुरामा किन जाँउ र ?यहाँबाट त उम्किनै पर्ला जस्तो छ । वास्तवमा मन त अवस्था हो , त्यस्तो अवस्था जुन हरेक अवस्था वा अवस्थीतिमा भइदिन्छ फरक , कैलेकाँहि थोरै फरक , कैलेकाँहि धेरै फरक । त्यहि भएर पनि एकछिनमा कति फरक हुन्छ मान्छे , मिनेट अगाडी नचिनेको मान्छे छिनभरमै आत्मीए वन्दा उता वर्षौदेखी निकै समिपमा रहेकाहरुले मिनेटमै निकै लामो दुरी तय गरेको पनि उदाहरण छन हामीसँग । 

रहेछ , यो सव मनको कमाल रहेछ । कहिलेकाँहि अरुको कथा सुनेर हाँस्नु पर्ने यहि मनलाई , कहिलेकाँहि अरुकै बारेमा सुनेर रुनुपर्ने यहि मनलाई । अरुको मन दुखाउने पनि यहि मन , अरुलाई खुशी बनाउन सक्ने पनि यहि मन । अरुको दुखलाई आफनै दुख सम्झिने देखि अरुलाई दुख दिँदा आफुलाई सुख भएको अनुभुती गर्न सक्ने वा गराउन सक्ने पनि यहि मन । यो मन त वडो अजिवको रैछ । 
लाग्दछ , यो मन त बडो गजवको रैछ । 

    दिमाग सोच,विचार,गन्थन , मन्थनको लागि चर्चित छ , मन भावना,अनुभुती वुझाई लागि । कत्ति सम्म फरक छ भने म्याथम्याटिक्स फमुर्ला वुझनु दिमागको काम हो भने प्रेमिकाको मनको कुरा बुझ्नु मनको काम । फेरि ओवामाको मन वा लादेनको मनमा आकाश पातालको फरक छ ।

फेरि रामको मन र रावणको मन कति फरक छ । बुद्धको मनले शान्ती सोच्दा अहिले आइएसएसमा संलग्नहरुको मनले शान्ती कल्पनै गर्न सक्दैन । मन त मन न हो , छिमेकीको मन , परिवारको मन , साथीभाईको मन , जीवनसाथीको मन र आफनै मन । 

जो सवै एकअर्कामा निकै फरक छ , आफनै मनमा पनि निकै फरक छ र त्यहि फरकले मनको पहिचान छ ।  हो मन मननै हो । यो मन त मन नै हो । मन , जो तपाईहामी भौतिक रुपमा देख्दैैनौँ र पनि भन्छौँ मन दुख्यो । मन , दुख्यो भनेर तपाई जाने कुनै डाक्टर छैन । होस पनि कहाँबाट,  यहाँ मनको कुनै अस्तित्व छैन । वास्तवमा रहेछ त केवल यो मन एउटा भावनाहरुको अस्थिपन्जर ।



हामीले सोचेभन्दा अलि फरक । हामीले बुझेभन्दा अलि अप्ठेरो । हामीले देखेभन्दा अलि धमेलिएको । हामीले सम्हालेको भन्दा वेसिनै मात्तिएको । मन , ए मन अव मन भौतिक रुपमा हेर्न सकिने हुन जरुरी छ । जसरी पनि , जुनसुकै हालतमा पनि । जे पनि रोक्ने त यहि मन रहेछ । 

   सोचेर भ्याएसम्मका , देखेर  ठम्माएसम्मका , भेटेर ल्याएसम्मका सवै कुराको सँग्रह छ दिमागमा । देशको इतिहास देखि विश्वको भविष्य सम्मको आँकलन गर्ने सक्ने क्याल्कुलेटर छ दिमागमा । घरको चिन्ता देखि पढाइको चिन्ता सवै चिन्ताहरु चिन्तन गर्नै पर्ने छ यहि दिमागले । 

नबुझेकालाई कुरा बुझाउन , लेखाउन , पढाउन , सिकाउन , विकाउन ,रिझाउन , रिसाउन वा जे जति गर्न पर्नेछ दिमागले सोच्छ । धेरै जसो त दिमागले सोच्न नपाउँदै मनले केहि अनौठो गरिदिन्छ कि भन्ने डर । दिमागले नसोच्दैँ मनले जिव्रोमा ल्याएर केहि राख्दिन्छ कि भन्ने डर । 

त्यसैले पनि भनिएको हुन सक्छ ,
  जिब्रोमा लागेको घाउ सवैभन्दा छिटो निको हुन्छ र जिब्रोले दिएको घाउ सवैभन्दा ढिलो ।

Saturday, February 11, 2017

''सधैँ सम्झिराख तिमी कहाँ जाँदैछौ तर यो नविर्स कि तिमी कहाँबाट आएका हौ ।''


(सुर्खेत मोडेल कलेज र विविएस थर्ड इएरले आयोजना गरेको विदाइ समारोहमा मेरो मन्तव्य । युट्युवमा यो     https://youtu.be/pXEpQFotzRk  लिंकमा उपलब्ध छ ।) 






आज म तपाइसवैको अगाडी उभिएको छु, मैले खुशी र दुख एकैसाथ महशुस गर्न पाइरहेको छु र एउटा मान्छेको जीन्दगीमा त्यस्तो समय विरलै आँउछ , म खुशी यसकारण छु कि मलाई विदाई समारोहमा मन्तत्व्य राख्न वोलाइएको छ तिलक भाई र थर्ड इएर प्रति आभारी छु , दुखी यसकारण छु कि मेरो लागि तपाई सम्पुर्णलाई गुडवाई भन्नु निकै अप्ठेरो काम हो ।

मलाई थाहा छ , तपाईहरुबाट छुटिटएर  जान मलाई निकै मुश्किल हुनेछ ।

म तपाइहरु सुर्खेत मोडेल कलेज परिवार कति सहृददिय हुनुहुन्थ्यो, अहिल्यै  त्यता जान चाहन्न, विस्तारै भन्नेछु । मलाई लाग्छ, हामीले अवका दिनमा तपाईहरुको जतिको प्रिय जुनियर नपाउन सक्छौँ , हामीले अवका दिनमा तपाईहरु जतिको आदरणिय गुरुहरु नपाउन सक्छौँ । तपाईँहरु जत्तिका आत्मिए र हातमा हात दिने साथीहरु हामीले खोजेर पनि नपाउन सक्छौँ ।

विविएसको फोर्थ इएरको विद्यार्थीको रुपमा मात्र नभएर सुर्खेत मोडेल कलेज स्टुडेन्ट काउन्सिलको स्थापनादेखि सक्रिय रहि करिव अढाइ वर्ष यसको नेतृत्व गरेको हुनाले पनि हुनसक्छ, मैले जुनियर व्याचसँग बढिनै संगत गरेको छु , बढीनै कुरा गरेको छु , बढी नै साथमा हिँडेको छु ।

 तपाई विविएस थर्ड इएरका सम्पुर्ण साथीहरु भन्नुहोला , हामीले फोर्थ इएरबाट धेरै कुरा सिकेका छौँ । त्यति मात्र होइन , मैले पनि तपाईँहरुबाट धेरै कुरा सिकेको छु , विभिन्न फरक फरक विषयमा विविएस तेस्रो वर्ष मेरो लागि र समग्र विविएस चौथो वर्षको लागि प्रेरणाको स्रोत बनेको छ ।

तपाईँहरुसँगको यो तीनवर्षको सहयात्रामा तपाईँहरुको उपस्थितिको कहिल्यै अभाव भएन र सधैँ हामी एउटै परिवारका सदस्य हौँ भन्ने भान भइनै रह्यो ।
 र अहिले पनि म तपाइहरुको अगाडी उभिएको छु , र मैले सोचिरहेछु मेरा प्रिय साथीको अगाडी मेरा आत्मिए जुनिएरको अगाडी र मेरा समआदरणिय गुरुको अगाडी यसरी उभिएर आफ्नो कुरा राख्न पाउनु मेरो लागि अहोभाग्य हो ।

अब , म सुर्खेत मोडेल कलेजसंगको सम्झनाहरुतिर आउन चाहन्छु । कलेजमा रहँदा ती सम्पुर्ण गतिवीधीहरु जो तपाईँहरु र हामीले संगसँगै गरेका छौ , ती चाडपर्वहरु जुन हामीले कलेजमा सँगसँगै सेलिव्रेट गरेका छौँ , ती सेमिनारहरु ती,  ती वार्षिकोत्सवहरु , ती सभा समारोहहरु ती सवै मेरो जीवनमा अविस्मरिणय समयहरु हुन ।
यी कुराहरु मैले कहिल्यै विर्सने छैन ।

म सुर्खेत मोडेल कलेज स्टुडेन्ट काउन्सिलको संयोजक हुँदा गरिएको भारतिय हस्तक्षेप विरुद्धको हस्ताक्षर संकलन अभियान होस , भुकम्पपिडितको लागि हामी कलेजका विद्यार्थीहरुले खाजा खर्च कटाएर गरेको सहयोग होस , युवा अभियानसँगको सहकार्यमा गरिएको युवा छलफल श्रृखंला कार्यक्रम वाइडिएस होस , विभिन्न शुभकामना आदानप्रदान कार्यक्रमहरु , विभिन्न बधाई कार्यक्रमहरु सवैसवैमा मलाई प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रुपमा सहयोग गर्नुभएको छ , म तपाईहरुलाई हादिर्कक कृतज्ञता व्यक्त गर्न चाहन्छु ।

म म रहुन्जेल वा मेरो अस्तित्व रहुन्जेल यहाँहरुको सहयोग कहिल्यै विर्सने छैन ।

 यो संसारको धुर्वसत्य कुरा हो , हामीले चाहौँ वा नचाहौँ केहि न कुरा कुनै न कुनै समयमा अन्त्य भएरै छाड्छ । आजभोली जव हामी छुट्टिने दिनहरु नजिकै आए , अव त मोडेल कलेजमा पढ्न आउने दिन धेरै छैन है भन्ने लाग्नथाल्यो, मैले साच्चैँ अन्त्यलाई मन पराउन छाडेको छु , विदाईलाई मन पराउन छाडेको ।

आइ हेट थिस । मैले नचाहेरै हुँदैन , अन्त्य त निश्चित छ । हामीले विएिस किताव वन्द गर्ने दिन आइसके । हामीले गुडवाई भन्ने दिन आइसके । हामीले भविष्यको अर्काे सिढिंमा चढ्ने दिन आइसके । कति छिट्टै , कति छिट्टै ।
जीवनका आफ्नै आयाम छन , वेग छन  । जीवनमा कारण र परिणाम छन ।

 र जीवनमा सवैभन्दा धेरै नचाहेरै केहि हुन्छ त्यो हो मिस्टेक । गल्ती ।गल्ती देखि विचलित हुनु हुदैँन , गल्ती त हुन्छ पटक पटक ,  र मलाई लाग्दछ जीन्दगीको सवैभन्दा प्रगती र पुरस्कारको जगमा केहि न केहि गल्तीहरुको सिमेन्ट हालिएको हुन्छ ।

हुनसक्छ तपाईँ हामीले त्यति धेरै पाउन नसकौँला, जति हामीले अनुमान गरेका छौँ । कसलाई के थाहा,  जीवनले मान्छेलाई कहाँ लान्छ । जीवनको बाटो लामो छ , र हरेक यात्राका प्रत्येक सिढिँहरु आफैँमा गन्तव्यहरु हुन । हामीले चार वर्ष लगाएर मुश्किलले एउटा सिढिँ उक्लिएका छौँ ।

जीवनको यात्रा सुरु हुन्छ । भोलीको यो जिल्ला, यो प्रदेश, यो देश र यो संसार नेतृत्व गर्ने व्यक्तिहरुलाई  यसो टाउको उठाएर हेर्दा आज यस कार्यक्रममा देखिएकै अनुहारहरु परुन , म धेरै धेरै शुभकामना पनि व्यक्त गर्न चाहन्छु ।

म भर्खरको मान्छे , धेरै फिलोसोफिका कुरा त जान्दिँन । मैले वाह्र तेह्र वर्षको उमेरमा एउटा किताव पढेको थिएँ , जहाँ लेखिएको एउटा लाइन थियो , हुनसक्छ अँग्रेजीमा मैले कण्ठ गर्न सकेको पहिलो र अन्तिम वाक्य पनि त्यहि हो ,

Always remember where you’re going, but never forget where you came from.

अर्थात , सधैँ सम्झिराख तिमी कहाँ जाँदैछौ तर यो नविर्स कि तिमी कहाँबाट आएका हौ ।

अव केहि व्यक्तिगत कुरालाई पनि जोड्न चाहन्छु । गणेश ढकाल भाई जो आज यस कार्यक्रममा उपस्थित हुन सकेका छैनन , उनलाई म धेरै धेरै सम्झिरहेको छु ।

 रुचि विषय र क्षेत्र धेरै कुरा मिल्ने भएकाले उनीसँग निकटता बढेको छ ।   र प्रिय साथी वनाइदिने काम सुर्खेत मोडेल कलेजले गरेको छ , त्यसप्रति म आभारी छु ।

टंक जी ,उहाँलाई म जनमावि देखि नै चिन्छु उहाँ आफैँमा एउटा प्रेरणा हुनुहुन्छ हाम्रो लागि ।  तिलक भाई , दुर्गा वहिनी , क्रान्ती वहिनी , तपाईसवैलाई सम्झिरहेको छु ।

 भौजा ग्रुपलाई सधैँ सम्झिनेछु । अरु सम्पुर्ण साथीहरु सवैलाई म व्यक्तिगत रुपमा चिन्दछु , सवैसँग म वोलेको छु र उहाँहरुको बारेमा जानेको छु  ,उहाँहरुलाइृ धेरै धेरै सम्झेको छु ।

म सुर्खेत मोडेल कलेज स्टुडेन्ट काउन्सिलको संयोजक रहँदा मलाई काम गर्न हातमा हात मिलाउन सहयोग गर्नुहुने काउन्सिलका सम्पुर्ण साथीहरुलाई म कहिल्यै विर्सन सक्ने छैन ।

 विविएस थर्ड इएर्मा पनि कोहि साथीहरु हुनुहोला जसलाई कुनै न कुनै रुपमा कहिल्यै मेरो कुराले नकारात्मक असर पारेको हुनसक्छ , उहाँहरुसँग म क्षमाप्रार्थी छु ।

म यहिँबाट मेरो आदरणिय दाई सुर्खेत मोडेल कलेज स्टुडेन्ट काउन्सिलका पुर्व संयोजक रमेश उपाध्यायलाई धेरै धेरै सम्झिन चाहन्छु । विशेष कारणवश उहाँ आज यहाँ उपस्थित हुन सक्नुभएन । म अझँै उहाँको छायामा हिडिँरहेको छु । म अझैँ उहाँले बनाएको बाटोमा हिँडिरहेको छु । उहाँ ममताले सल्वलाइरहेको छु । मेरा आर्दश व्यक्तित्व रमेश उपाध्यायलाई म मेरो शिरमा राख्न चाहन्छु ।

म आदरणिय सम्पुर्ण गुरुहरुलाई सम्झिन चाहन्छु । क्याम्पस प्रमुख गणेश आचार्य सरलाई सम्झिन चाहन्छु । आदरणिय पुर्व क्याम्पस प्रमुख देवेन्द्र कुमार वाग्ले मेरो लागि सधैँ सम्मानित हुनुहुन्छ ।

पुर्व क्याम्पसप्रमुख भिम खड्का सर र केशव खड्का सरप्रति मेरो उच्च सम्मान छ । अमर सर , सिङसर , विमल सर , दिपक सर लाई सधैँ सम्झनामा राख्नेछु ।
आदरणिय नारायण सर जो आफैँमा एक कुशल मोटिभेसनल स्पिकर पनि हुनुहुन्छ , उहाँ प्रति मेरो हृदयमा उच्च सम्मान छ । सुरज भण्डारी सर , जसको कन्भिसिङ क्षमताको म सधैँ प्रशंसक रहेँ र रहनेछु ।

अन्य आदरणिय गुरुहरु जसले मलाइ र हामी विविएस चौथो वर्षका विद्यार्थीहरुलाई चारवर्षसम्म अध्यापन गराउनु भयो , उहाँहरुलाई सम्झिनैरहेको छु । मोडेल कलेजमा रहनुभएका अर्जुन दाई , लक्ष्मी म्याम , भगवती म्याम , दर्लामी अंकल , पुलामी अंकल , दिदि लगायत सवैलाई सधैँ म सम्झिनै रहनेछु ।

हाल विविएस दोस्रो वर्षमा र प्रथम वर्षमा अध्ययनरत सम्पुर्ण विद्यार्थीहरुलाई जो यस कार्यक्रममा उपस्थित छैनन , म उहाँहरुलाई सम्झिरहेछु ।

म चार वर्षसम्म एउटै क्लासमा , एउटै इएरमा सँगै पढेका साथीहरुलाई सम्झिन चाहन्छु । दुइवटा मदन , श्याम , अग्नी , सन्तोष , भिम लोकेश  , सुमन मनोज खेम दिपा सिता ममता पुजा अनिता तारा सगुन माला लगायत म सवैलाई सम्झिन चाहन्छु ।

हामीले चारवर्षको विचमा सुर्खेत मोडेल कलेजमा केहि थितीहरु बसालेका छौँ , केहि नयाँ गर्ने प्रयत्न गरेका छौँ । हरेक अभियानको नेतृत्वकर्ताको हिसावले म भन्न चाहन्छु तपाइहरु , मेरा प्रिय र सहृदयी साथीहरु नभएको भए मैले केहि पनि गर्न सक्ने थिइन ।यहाँहरु प्रति मेरो हार्दिक सम्मान छ ।

सुर्खेत मोडेल कलेजलाई धेरै केहि दिन सकेका छैनौँ , मैले पनि केहि दिन सकिन होला तर कलेजले हामीलाई धेरै दिएको छ । आफ्नो एजुकेशनल करिअरको महत्वपुर्ण समय चार वर्ष यहिँ विताएका हाम्रो परिचय  र भविष्यको सवैभन्दा वलियो पिलर नै सुर्खेत मोडेल कलेज बनेको छ । म सुर्खेत मोडेल कलेजप्रति हृदयदेखि नै नमन गर्न चाहन्छु ।

विगतका दिनहरुमा म  र मेरो साथीहरुको तर्फबाट कुनै कमजोरी भएको छ भन्ने यहाँहरुलाई लागेको छ र कमजोरी भएकै रहेछ भने पनि त्यो आफ्नै छोराछोरीले गरेको भुल सम्झेर यहाँहरुले माफि दिनुहुनेछ , म माफि माग्न चाहन्छु ।

सुर्खेत मोडेल कलेजको अवधीभर आदरणिय गुरुहरुको मन दुखाउने केहि कुरा वोलिएको रहेछ भने पनि म त्यसप्रति क्षमाप्रार्थी छु ।

प्रशासनिक काम गर्दैगर्दा कहिल्यै आवेशमा आएर प्रशासनमा रहनुहुने कर्मचारीहरुलाई केहि नराम्रो भनिएको रहेछ भने पनि म त्यसप्रति क्षमाप्रार्थी छु ।

हामी मोडेल कलेजको शैक्षिक यात्राबाट मात्र अलग्गिदैँ छौँ , कलेजसँगको थप यात्रा त वाँकि नै छ । तसर्थ निकट भविष्यमा हाम्रो सुन्दर भविष्य निर्मांणको लागि मोडेल कलेज परिवारको निकै महत्वपुर्ण सहयोग रहेनमा म आशावादी छु ।

 म आज लामो समय बोलेको छु । सुर्खेत मोडेल कलेज आएदेखि लगभग समय सवैकार्यक्रममा उद्घोषकको रुपमा वोलेको म आज यसरी आफ्नो मन्तव्य राख्न पाँउदा केहि धेरै वोल्न गएको छु, म आयोजक र आयोजकको समयप्रति संवेदनशिल छु । तिलक भाइसमक्ष क्षमाप्रार्थी छु ।

म यस विशेष समारोहको अवसरमा , हामीले छोडेर जान लागेको यस घडिमा म भन्न चाहन्छु साच्चैँ मलाई , हामी सवैलाई तपाईँ सम्पुर्ण साथीहरु र सुर्खेत मोेडेल कलेजप्रति गर्व छ । आदरणिय गुरुहरु जसको हाम्रा हरेक नयाँ काममा , अभियानमा साथ, सहयोग र समपर्ण छ, त्यो सदा स्मरिणय रहन्छ ।

म चाहन्छु, तपाईसम्पुर्ण विद्यार्थीसाथीहरुको नाममा सुर्खेत मोडेल कलेजले गर्व गर्न सकोस । म चाहन्छु, तपाइले मोडेल कलेजमा ठुलो योगदान गर्नुहुनेछ । धेरै योगदान त भएकै छन , गर्नुभएकै छ , जे जे वाँकि छ , त्यो पनि पुरा गर्नुहुनेछ ।
सधैँ आफ्नो तर्फबाट राम्रो गर्नुहोस , हतोत्साहित नहुनोस , दुखि निराश केहि नहुनस, सधैँ सम्झनुस, अरुले तपाईँलाई घृणा गर्न सक्लान तीनीहरुले तवसम्म तपाईँलाई जित्दैनन जवसम्म तपाईले उनीहरुको घृणा गर्नुहुन्न । घृणाको वदलामा प्रेम दिनुसक्नुपर्छ भनेर रिचार्ड एम निक्सन भन्ने अमेरिकी राष्ट्पतिले भनेका छन ।


र हामी उच्च आशाका साथ वाँचेका छौँ , असल मनसाय लिएर वाँचेका छौँ, हाम्रो मनमा त करुणाको खानी छ , मानवियता बोकेर हिँडेका छौँ । अध्ययन मात्रै सवैथोक हो म भन्दिन , जीवनमा सकेजति भेटेजति पहुँचमा पुगेजति धेरै कुराको नजिक हुनुहोस । पत्रिका पढ्नुहोस , इमेल इन्टरनेट चलाउनुस । साथी वनाउनुस ।
सामाजिक सेवामा  सक्रिय रहनुस । देश वुझ्नुहोस , विदेश वुझ्नुहोस ।

दिनको एकपटक समाचार सुन्दैमा एक्जाममा दश नम्बर कम आउने होइन । दिनको एक घण्टा फेसबुक चलाउँदैमा इक्जाएमा एउटा नुमेरिकल विग्रिने होइन । चलिआएकाकुराहरु जे छन त्यसलाई व्यवस्थित गर्नुहोस , बुवाआमाको आकांक्षा पुरा गर्नुहोस , आदरणिय गुरुहरुले देखाएको बाटोमा अगाडी बढ्नुहोस ।


सवैलाई धेरै धेरै शुभकामना पनि व्यक्त गर्न चाहन्छु ।


र अन्तिममा यहाँहरुबाट छुट्टिनु अगाडी महात्मा एउटा एउटा भनाई सुनाउछुँ ,

 “There are no goodbyes for us. Wherever you are, you will always be in my heart.”

Saturday, January 14, 2017

कविता : सरकार र सपना

    दिनेश गौतम 


ए सरकार ?
तिमी सरकार भएर गर्न नसकेको ,
तिमी शक्ति भएर व्यहोर्न नसकेको ,
कर्म , काण्ड र कल्याण,
म एक्लो मनुवाले गर्न सकुँला र ?

पछाडी फर्केर हेर्दा अस्ताउन लागेको घाम बाहेक ,
अगाडी फर्केर हेर्दा छिया छिया भएका ठाम बाहेक,
मेरा यी स्वार्थी आँखाहरु अरु केहि देख्न सक्दैनन ,

ए सरकार !
तिमीलाई देख्न भनेर सुदुरको मान्छे ,
तिमीलाई भेट्न भनेर पुर्वको मान्छे ,
तिम्रै आँखा अगाडी धर्ना बसेको छ ,
तर तिमीले तिनलाई देख्दैनौँ  ।

ए सरकार !
आँखा भएर पनि तिमी किन यति दुष्ट छौ ,
थाहा छ , तिमीेले देख्ने सपना ,
र यी अवोध मान्छेले देख्ने सपना ,
कति फरक छन ,

मान्छेहरु साझँको गाँसको चिन्ता गर्छन ,
तिमी मान्छेहरुलाई केवुलकारमा चढाउने सपना देख्छौ ।

मान्छेहरु लाज ढाक्नलाई एकसरो कपडा खोज्दैछन ,
तिमी कपडा फ्याक्ट्रि खोलेर रोजगारी दिने सपना देख्छौ ।

मान्छेहरु आफ्नो नाममात्रै लेख्न सक्ने शिक्षित हुन चाहन्छन ,
तिमी हरेक मान्छेहरु पढाएर साहित्यकार बनाउन खोज्छौ ।

मान्छेहरु बाटोमा ह्दिा सुरक्षा होस भन्छन ,
तिमी चोकचोकमा सिसि क्यामेराको प्रचार गर्दै हिड्छौ ।

मान्छेहरु कमसेकम हर साझँ वक्ति मुनि अक्षर कुदाउन चाहन्छन,
तिमी मैनवक्ति मुनि पढीरहेकालाई हजारौँ मेगावाटको सपना पढाँउछौँ ।

मान्छेहरु वर्षामा ओत लाग्न एउटा कटेरो खोजिरहेछन ,
र तिमी , तीनिहरुलाई महल बनाइदिने आश्वासन बाँड्छौ ।

ए सरकार ,
मैले भन्दिन तिमी छैनौ,
तर तिमी भनेको जस्तो छैनौ ।

इँटाहरुका चोटहरबाट सृजित आँशुहरुमा,
म यो देश बनाउने सपना देखिरहेको छु ।

तिमी सेतो फुलेको दारीमा हिमाल झल्काउने आँट किन गर्छौ ?
सरकार मैले भन्दिन तिमी पराई हौ ,
तर तिमी आफ्नै  भने होइनौ ।

सरकार मैले भन्दिन तिमी एकथोक हौ ,
तर तिमी सवैथोक पनि होईनौ ।

तिम्रा आश्वासनमा झुलेका केयौँ रातहरु ,
मान्छेहरु सुन्दर सपनाहरुमा निदाइरहेका हुन्छन ।

तिम्रा योजनाहरुमा देखाइएका बाटाहरुमा ,
मान्छेहर हररात सपनामा हिँडिरहेका हुन्छन ।

दुर्भाग्य , ती मान्छेहरु विपनामा यो कहिल्यै देख्न पाएनन ,
किन थाहा छ सरकार ? तिमी यी मान्छेलाई चिन्दैनौ ।