 |
| दिनेश गौतम |
रेडियो सुन्न लाको धेरै वर्ष भा'छैन । पत्रिका अल्ली पछिनै पढन थालियो ।अझँ बेसी त सदरमुकाम झरेसी पढियो तर त्यहाँ मैले सवभन्दा बढी पढेको र सुनेको शब्दहरुमा जोडिएर आउँथ्यो ''वाद''।
जस्तो कि माओवाद, उदारवाद, पुंजीवाद, शंसोधनवाद यस्तै अनेकौ । यस्ता वाद झुण्डिएको शब्दहरु कति छन कि नेपाली भाषाकाकुनै ठुलो भाषाशास्त्री वताउन सक्लान कि वामपन्थी भनिने कम्युनिष्टहरु ।
र तत्काललाई म यो दुवैको पहुँचमा छैन । मलाई शब्दहरु जान्न मन त छैन तर यो वादले थोरै अप्ठयारो पारेको भने'छ ।
ठयाक्कै ब्लग लेख्छु भनेर सोचेको पलभरमै मैले शिर्षकको रुपमा ''प्रशंसावाद : एक फैलदोँ महामारी'' राख्दिएको छु । वाद नजानेरै वादको म वर्णन जो गर्न खोजिरहेको छु ।
यदि म वादको परिभाषा बाहिर गएर यसको वर्णन गर्न खोजिरहेछु भने त्यो संयोगवश हुनेछ र यो मेरो ज्ञानको दायरा बाहिर गएर लेखिएको रैछ भनेर वुझे हुन्छ तर भाषाप्रति मेरो खेलाचीँ भने पक्कै होइन ।
र मैले थोरैमात्र वाद वुझेको रहेछु भने वा छु भने यहाँ प्रशंसाका रुप,स्वरुप,चरित्र र व्याख्या उल्लेख गर्दछु । तपाईँ यसलाई वाद वा अन्य जुनसुकै रुपमा वुझन सक्नुहुन्छ ।
प्रशंसा अँग्रेजीमा ''एप्रिसेसन'' मैले जाने सम्मको शब्द । यो धेरै रुप,स्वरुप धेरै स्वार्थ र धेरै आयाम वोकेको महामारी हो यो वर्तमानलाई हेर्दा । अहिले पनि म यहाँ प्रशंसावादको प्रशंसा गरिरहेको छु । तपाईँ पढनुहोस, यो तपाईले प्रशंसावादको वारेमा पढेर यसकै प्रशंसा गरिरहनुभएको छ ।
म प्रशंसावादको खाटटी प्रशंसक हुँ । त्यहि भर त लेखिराछु । म किन यसरी प्रशंसावादको प्रशंसा गरिरहेको छु भने अहिले यस्ले आफुलाई यसरी विश्वव्यापिकरण गरिहेछ कि उफ यसरी यो वायु मण्डलमा हावापानी वारपार गर्दैन होला । एउटा महामारी (यहाँ महामारीले ज्यानै लिन्छ भन्ने छैन) को रुपमा फैलिरहेछ प्रशंसावाद ।
खासमा प्रशंसावादको पहिलो प्रयोग र निकै प्रयोग प्रेममा हुन्छ । ''तिमी सारै राम्री छौ । म तिम्रो फयान भएँ । तिम्रो आँखा यस्तो , नाक यस्तो , वोली यस्तो, चोली यस्तो भन्नपनि एउटा प्रशंसाको स्वरुप न हो । तिमी वोलेपछि त सवै मख्खै हुन्छन, तिम्रो रुप देखेर चकित छु । यति राम्री मान्छे आफनो वनाउन पाए त !'' धेरे जसो केटाहरुले केटीको प्रशंसा गर्दा भन्ने यहि हो ।
केटीहरु भने प्रशंसावादबाट प्रेममा त्यति फाइदा लिँदैनन । कहिँकतै पढाइमा इन्टेलिजेन्ट केटाहरुलाई तिमी जस्तो टयालेन्ट भएपो ? भन्देलान । अरु त मुस्किल छ । जे होस प्रेमको पहिलो सिढिँ प्रशंसाबाट शुरु हुन्छ । प्रेम सफल भए त भैगो, असफल भए आलोचनामा पुगेर अन्त्य हुन्छ । आलोचनावादको वारेमा फेरि लेखिएछ भने त्यहिँ समेटौँला । अहिलेलाई प्रशंसातिरै लागौँ ।
प्रेमपछि प्रंशसा प्राप्तीमा महिलासँग बढी जोडिन्छ । आफुले लगाएको गरगहना, लत्ताकपडा, आफनै जीवनशैली , आफना श्रीमान, आफनो छोराछोरी सवैको प्रशंसा भैदिएको हेर्न चाहन्छन महिलाहरु । वविता वस्नतेले उनको एउटा कथा सँग्रह 'सम्बन्धहिन सम्बन्धहरु'को शिर्ष कथामा महिलाहरु प्रशंसाबाट कतिखुशी हुन्छन , त्यसको फेहरिस्त उतारेकि छन । उनीपनि त महिला हुन, यो विषयमा अनुभवि पनि त होलिन ।
महिलाहरु प्रशंसाका भोका हुन्छन । यो नराम्रो भने होइन, मात्रै समस्या यो भैदियो कि यो प्रशंसाबाहेक मान्छे खुशीपार्ने अन्य वैकल्पिक उपाए पत्ता लगाउन सकिएन ।
जता गयो त्यतै , जो सँग भेट्यो उसैसँग जुन सुकै वेला मन लाग्यो त्यहिवेला फ्याटट प्रशंसाका दुइ चारका शब्द तिरहरु प्रहार गर्न बानी परिसक्यौँ हामी ।
पत्रकार भेटे, 'आहा कति राम्रो लेखेको' , नेता भेटे 'तपाइको भाषणको फ्यान भएँ म' ' , कर्मचारी भेटे ' गाँउघरतिर तपाइ त निकै जुझारु हुनुहुन्छ भन्ने हल्ला छ नी ' ।
अरे बाफ रे ! सव वनावटी ।
कोहि कलाकार भेटे कहिल्यै नाच हेरेको होस नहोस भनिदिन्छौँ ,'वाह ! वाह ! कति राम्रो नाच्न सकेको तिमी ।' व्यापारी भेटे पनि छाड्दैनौ हामी , भन्छौँ , 'तपाईलाइ त मान्नै पर्छ, सानोबाट शुरु गरेर यत्रो वनाउनु भएछ व्यापार, दुइ चारवटा घडेरि पनि किन्नु भाछ रे ।'
सानोतिनो नै किन नहोस लेखक भेटे भनिहाल्छौँ , 'तपाइको त्यो नयाँ किताव छ नी , अहिले मदन पुरस्कार पाउन योग्य कितावै त्यहि हो ।' वकिललाइ भेटे, 'तपाइले त न्यायाधिषलाइ र्याखर्याखती पार्नुहुन्छ रे ।' प्रहरीलाइ भेटे 'देशको सच्चा जवान चाँहि तपाइजस्तै हुनुपर्छ।'
सिकर्मी, डकर्मि, नेता, पत्रकार, वकिल, न्यायाधिष, प्रहरी , कर्मचारी र यी वाहेक जो जति छन ती सवै कोहि बाँकि छैनन यो प्रशंसावादको महामारिबाट ।
म पनि त यी मध्ये एउटा हुँ , अनि तपाइ पनि त हो नी है , के हामी पनि चोखो होउँला र ?
